Категория: Усулул Фиқҳ

Али розияллоҳу анҳу чиқарган ажойиб ҳукм

Расулуллоҳ солаллоҳу алайҳи васаллам Али розияллоҳу анҳуни Яманга юбордилар. Яманликлар одатда шер овлаш учун чуқурлар қазиб қўйишар ва турли йўллар билан уни чуқурга туширар эди. Бир бор қазиган чуқурларига шер тушди. Одамлар томоша қилиш учун атрофига тўпланишди. Чуқур атрофидаги томошабинлар кўпайиб, бир бирларини туртиб юборишди. Шунда бир йигит мувозанатини сақлай олмай чуқур томон қулай бошлади.

Категория: Усулул Фиқҳ

Усулул фиқҳнинг таърифи

Фиқҳ илмининг асоси бўлмиш «Усулул фиқҳ» муҳим илмлардан биридир. Фуқаҳолар мужтаҳидларнинг шариат аҳкомларини қай тарийқа истинбот этганларини мазкур илм орқали билиб оладилар. «Истинбот» сўзи луғатда «ер қаъридан сув чиқариш» маъносини англатади. Дийний илмларда эса, шаръий далиллардан шаръий ҳукмларни чиқариш «истинбот» дейилади.
«Усулул фиқҳ» илми уламоларининг диққат-эътиборини доимо ўзига жалб қилиб келган.

Категория: Усулул Фиқҳ

Ижтиҳод бобида “манот”

Бисмиллаҳир роҳманир роҳийм

Ижтиҳод бобида асосий ўрин тутгувчилардан бири “манот” деб номланиб, унинг маъноси бирор бир ҳукмнинг иллати ёки унинг сабабини билдиргувчи нарсага айтилади. Усул уламолари “манот”ни икки масалани бир-бирига боғловчи, жамловчи, иллат, аломат, жамлашга чақирувчи, сабаб, тақозо қилгувчи, вожиб қилгувчи, мадор (ҳукм суянган нуқта), муштарак (икки масала ўртасида муштарак бўлган нарса) деб номлайдилар.

Категория: Усулул Фиқҳ

«Усулул фиқҳ» илми тарихи

Усулул-фиқҳ илми хулофои рошидинлар ва улардан кейинги саҳобалар давридаги ижтиҳод ҳаракати пайтида юзага келди. Саҳобалар бир–бирларидан янги пайдо бўлган масалалар ҳақида фатво сўрардилар. Улардан мужтаҳид бўлганлари ана шу масаланинг шаръий ҳукмини Қуръони Карим оятларидан ва ҳадиси шарифлардан излашарди. Кейин улар қиёсга юзланишар ёки мувофиқ равишда ўзлари рай билан ижтиҳод қилишарди.

Категория: Усулул Фиқҳ

Усул аш-Шоший асари

Ҳанафий усул ал-фиқҳ фанига оид "Усул аш-Шоший" асари ислом оламида кенг шуҳрат ёйишига қарамасдан унинг муаллифи хусусида тадқиқотчилар орасида ҳамон турли ноаниқликлар мавжуд.

Категория: Усулул Фиқҳ

Қуръон ва Суннатдан шаръий ҳукмларни чиқариш усули

Ҳаммага маълумки, Аллоҳнинг охирги ва мукаммал дийни Ислом инсониятнинг икки дунё саодатига бошлаш учун юборилгандир. Бу дийн барча замонлар ва маконлар учун салоҳиятлидир. Унинг таҳлимотлари инсониятни икки дунё саодатига эриштириш учун маълум мақсадларни ва манфаатларни кўзлагандир. Ана ўша асосий мақсадларни юзага чиқаришда Қуръони Карим ва Суннат дастурул амалдир. Шунинг учун ҳам, Аллоҳ таолонинг китобини ва Набий алайҳиссаломнинг суннатларини тушунишда ҳамда уларга амал қилишда

Категория: Усулул Фиқҳ

Дийний ҳукмларнинг учга бўлиниши

1. Юқорида зикр этиб ўтилган ҳукмларни «амалий ҳукмлар» деб номланади. Яъни, шариатнинг бу ҳукмлари банданинг амал қилишига оид ҳукмлардир.
2. Буларнинг муқобилида Аллоҳга, У зотнинг ваҳдониятига, фаришталарига, китобларига, элчиларига, ва қиёмат кунига иймон келтириш каби ақийдавий ҳукмлар бор. Буларни «ақийдага оид ҳукмлар» дейилади.

Категория: Усулул Фиқҳ

Шаръий ҳукмларнинг 10та далили

Аллоҳ таоло одамларни беҳуда яратгани йўқ, уларни бепарво ўз ҳолига ташлаб қўйгани ҳам йўқ. Балки Ўзи яратган оламда Ўзи яратган одамга икки дунё саодат йўлини кўрсатиб беришни ҳам Ўзи зиммасига олди. Бунинг учун «дийн» деб аталмиш кўрсатмалари тўпламини бандаларига тақдим этди. Унда уларга қиладиган амалларининг ҳукмларини баён қилиб берди. Ўша амалларнинг

Категория: Усулул Фиқҳ

Суннатнинг усулул‑фиқҳдаги ўрни ва унинг асосида мазҳабларнинг келиб чиқиши

Инсониятга икки дунё саодатини кафолатлаш учун уммийлар орасида уларнинг ўзларидан уларга оятларини ўқиб берадиган, уларни поклайдиган ва уларга Китоб ва ҳикматни ўргатадиган бир Пайғамбар чиқарган[1] Аллоҳ таолога ҳамду санолар бўлсин.

Категория: Усулул Фиқҳ

Фатво китоблари ва фатвога масъуллар

Араб тилида «фатво» сўзи «қийин саволга жавоб бе-риш» маъносини англатади.
Шаръий истилоҳда эса, сўраган кишига далил асосида шаръий ҳукмни баён қилиб беришга «фатво» дейилади.