Категория: Савдо ва тижорат

Музораъа китоби

  هِيَ عَقْدُ الزَّرْعِ بِبَعْضِ الْخَارِجِ. وَلَا تَصِحُّ عِنْدَ أَبِي حَنِيفَةَ رَحِمَهُ اللهُ
وَصَحَّتْ عِنْدَهُمَا، وَبِهِ يُفْتَى، بِشَرْطِ صَلَاحِيَّةِ الْأَرْضِ لِلزَّرْعِ، وَأَهْلِيَّةِ الْعَاقِدَيْنِ، وَذِكْرُ الْمُدَّةِ، وَرَبِّ الْبَذْرِ، وَجِنْسِهِ، وَقِسْطِ الْآخَرِ، وَالتَّخْلِيَةِ بَيْنَ الْأَرْضِ وَالْعَامِلِ، وَشُيُوعِ الْحَبِّ.
فَتَفْسُدُ إِنْ شُرِطَ مَا يُنَافِيهِ، كَرَفْعِ الْبَذْرِ أَوِ الْخَرَاجِ، ثُمَّ قِسْمَةُ الْبَاقِي، وَكَذَا إِنْ شُرِطَ التِّبْنُ لِغَيْرِ رَبِّ الْبَذْرِ، وَصَحَّ لِلْآخَرِ، أَوْ لَمْ يَتَعَرَّضْ.
وَلَا تَصِحُّ إِلَّا أَنْ تَكُونَ الْأَرْضُ وَالْبَذْرُ لِأَحَدٍ، وَالْبَقَرُ وَالْعَمَلُ لِآخَرَ، أَوْ تَكُونَ الْأَرْضُ لِوَاحِدٍ وَالْبَاقِي لِآخَرَ، أَوِ الْعَمَلُ لَهُ وَالْبَاقِي لِلْآخَرِ.
وَإِذَا صَحَّتْ فَالْخاَرِجُ عَلَى الشَّرْطِ، وَلَا شَيْءَ لِلْعَامِلِ إِنْ لَمْ يَخْرُجْ. وَيُجْبَرُ مَنْ أَبَى عَنِ الْمُضِيِّ إِلَّا رَبَّ الْبَذْرِ، فَإِنْ أَبَى بَعْدَمَا كَرَبَ الْعَامِلُ، يَجِبُ أَنْ يَسْتَرْضِيَ.
وَإِنْ فَسَدَتْ فَالْخَارِجُ لِرَبِّ الْبَذْرِ، وَلِلْآخَرِ أَجْرُ مِثْلِهِ، وَلَا يُزَادُ عَلَى مَا شَرَطَ.
وَتَبْطُلُ بِمَوْتِ أَحَدِهِمَا. وَتُفْسَخُ بِدَيْنٍ مُحْوِجٍ إِلَى بَيْعِهَا. فَإِنْ مَضَتِ الْمُدَّةُ وَلَمْ يُدْرَكِ الزَّرْعُ، فَعَلَى الْعَامِلِ أَجْرُ مِثْلِ نَصِيبِهِ مِنَ الْأَرْضِ حَتَّى يُدْرَكَ.
وَنَفَقَةُ الزَّرْعِ عَلَيْهِمَا بِالْحِصَصِ، كَأَجْرِ الْحَصَّادِ وَنَحْوِهِ. فَإِنْ شُرِطَ عَلَى الْعَامِلِ، صَحَّ عِنْدَ أَبِي يُوسُفَ رَحِمَهُ اللهُ، وَبِهِ يُفْتَى

Категория: Савдо ва тижорат

Ибодат ва маъсиятларга ижара олиш

وَلَا تَصِحُّ لِلْعِبَادَاتِ: كَالْأَذَانِ وَالْإِمَامَةِ وَتَعْلِيمِ الْقُرْآنِ. وَيُفْتَى الْيَوْمَ بِصِحَّتِهَا 

Азон айтиш, имомгарчилик қилиш ва Қуръон таълими бериш каби ибодатлар учун ижарага олиш дуруст эмас. Бугунги кунда унинг дурустлигига фатво берилади. 

Категория: Савдо ва тижорат

Ижарани бузадиган нарсалар ҳақида

   يُفْسِدُهَا شُرُوطٌ تُفْسِدُ الْبَيْعَ. فَيَجِبُ أَجْرُ الْمِثْلِ لَا يُزَادُ عَلَى الْمُسَمَّى
وَصَحَّ إِجَارَةُ دَارٍ كُلَّ شَهْرٍ بِكَذَا، بِلَا بَيَانِ الْمُدَّةِ فِي وَاحِدٍ فَقَطْ، وَفِي كُلِّ شَهْرٍ يَسْكُنُ فِي أَوَّلِهِ.
وَإِنْ سَمَّى أَوَّلَ الْمُدَّةِ فَذَاكَ، وَإِلَّا فَوَقْتُ الْعَقْدِ. فَإِنْ كَانَ حِيْنَ يَهِلُّ اعْتُبِرَ الْأَهِلَّةُ. وَإِلَّا فَالْأَيَّامُ كَالْعِدَّةِ.

Категория: Савдо ва тижорат

Ижара китоби

   هِيَ بَيْعُ نَفْعٍ مَعْلُومٍ بِعِوَضٍ، كَذَا، دَيْنٍ أَوْ عَيْنٍ. وَيُعْلَمُ النَّفْعُ بِذِكْرِ الْمُدَّةِ وَإِنْ طَالَتْ، لَكِنْ فِي الْوَقْفِ، لَا تَصِحُّ فَوْقَ ثَلَاثِ سِنِينَ. وَبِذِكْرِ الْعَمَلِ كَصَبْغِ ثَوْبٍ، وَبِإِشَارَةٍ كَنَقْلِ هَذَا إِلَى ثَمَّةَ. 

وَلَا يَجِبُ الْأُجْرَةُ بِالْعَقْدِ، بَلْ بِتَعْجِيلِهَا أَوْ بِشَرْطِهِ، أَوْ بِاسْتِيفَاءِ النَّفْعِ، أَوِ التَّمَكُّنِ مِنْهُ، فَتَجِبُ لِدَارٍ قُبِضَتْ وَلَمْ يَسْكُنْهَا، وَتَسْقُطُ بِالْغَصْبِ بِقَدْرِ فَوْتِ تَمَكُّنِهِ. 

Категория: Савдо ва тижорат

Ширкат ва музораба

Ширкат сўзи араб тилида “شين (ш)”нинг касраси ва “راء (р)”нинг сукуни билан “الشِركَة (аш-ширкат)” ёки “شين (ш)”нинг фатҳаси ва “راء (р)”нинг касараси билан “الشَرِكة (аш-шарикат)” тарзида ўқиш жоиз. Лекин, биринчи сурат машҳурроқдир. Луғатда, аралашиш, шерик бўлиш ва қўшилиш деган маъноларни англатади. Фиқҳий истилоҳда, камида икки киши сармоя ва фойдада бир-бирлари билан шерик бўлишга қарор қилишлари ширкат дейилади.

Категория: Савдо ва тижорат

Келишув вақтида харидорга сотиладиган нарсани кейинроқ топшириш шарти билан савдо қилиш.

Савол. Шартнома тузилаётган пайтда сотиладиган нарсанинг ҳамма қийматини ёки баъзи бир қисмини нақд бериб сотувчи молни кейинроқ топширишни шарт қилса, шу байъ (савдо) жоиз бўладими?

Жавоб. Байънинг асли савдолашилгандан кейин сотувчининг зиммасига сотилган молни топшириш, харидорга эса унинг нархини нақдга келишилган бўлса нақд, насияга келишилган бўлса, муддати келган пайтида тўлаш вожиб бўлади.

Категория: Савдо ва тижорат

Иҳтикор(монополия) ва унинг фиқҳий таҳлили

Динимиз Ислом инсониятнинг карамли ҳаёт кечиришини таъминлашга ҳарис бўлган диндир. Инсон наслининг дунё ва охиратда саодатга эришмоғи учун зарур бўлган барча моддий ва маънавий эҳтиёжлари динимизда шаръий ҳукмлар учун асос қилиб олинган.

Категория: Савдо ва тижорат

Музоробага оид савол-жавоблар

Савол: Музорабага пул олган киши олган маблағларини бошқа бировга музорабага бериши жоизми?
Жавоб: Агар сармоя эгаси музорибга ўзингиз билган тарзда иш юритавер деб айтган бўлса, яъни фалон шаҳарда фалон нарсаларнинг савдоси билан нақд ёки насияга фалончилар билан деган шартларни қўймаса, музориб дастмояни бошқа бировга музорабага ёки шерикчиликка бериши мумкин.

Категория: Савдо ва тижорат

Молни қабз қилиш яъни қўлга олиш

Савол. Икки киши келишиб бир нарсани савдолашиб бўлиб ва молнинг пулини бир қисми ёки ҳаммасини бериб молни кейинроқ олиб кетишни келишишди. Харидор келишилган вақтда молни олгани келса мол ҳалок бўлган бўлса, зарар кимнинг зиммасига бўлади.